Heftigheid comes with the job. Dat weet je als je werkt in complexe veranderopgaven - als professional, manager, bestuurder, projectmanager, begeleider of adviseur. Want we leven in een turbulente tijd met urgente problemen, pijnlijke keuzes, hoogoplopende discussies, grote conflicten, giftig gedrag en zorgwekkende polarisatie. Er is alles aan gelegen dat we overeind blijven en een weg vooruit vinden.
Maar leuk is anders.
geen garanties
Het is één ding om te erkennen dat heftigheid erbij hoort als je een rol als veranderaar op je neemt, maar een tweede om in gesprek te gaan terwijl je weet dat je er middenin kunt belanden. Want heftige gesprekken stellen je op de proef en er kunnen wel degelijk dingen stukgaan. Er zijn geen garanties op een happy end. De verandering kan stagneren of stilvallen; de ander kan zich van je afkeren en zelfs anderen tegen je opzetten of weggaan.
De angst dat dat gebeurt, manifesteert zich in het gesprek als buikpijn. In de manier waarop we met die buikpijn dealen, liggen er verschillende valkuilen op ons te wachten: we gaan het gesprek niet aan, we schuiven het voor ons uit, we gaan er te boos, te voorzichtig of te krampachtig in of we laten te veel over ons heen lopen.
Hoe blijven we toch overeind? Hoe komen we verder? En hoe voeren we het gesprek zo dat we elkaar onderweg niet kwijtraken en een relatie opbouwen die tegen een stootje kan?
Het ruige terrein van verandering
In Leuk is anders vergelijk ik het heftige gesprek met een ‘ruig terrein’. Wat je op het terrein aan ruigheid aantreft, is voor een deel afkomstig van natuurkrachten, het noodlot en keuzes van mensen buiten onze invloedsfeer. Voor een ander deel zijn we zelf degenen die het terrein minder begaanbaar maken. We planten exoten die gaan woekeren, we graven kuilen waar we zelf invallen en we trekken karrensporen die ons terugtrekken in oude patronen.
Op zo’n terrein heb je houvast nodig. Niet in de vorm van vaste recepten, oneliners en trucjes. Wat we nodig hebben is helderheid, zodat we scherp kunnen kijken naar wat we er aantreffen, ons kunnen bezinnen op wat we willen en trefzeker onze volgende stap kunnen uitzetten.
Zeventien gespreksplekken
Leuk is anders is een expeditie over dat ruige terrein. Ik neem je mee naar zeventien plekken, elke plek staat voor een andere gespreksituatie. Bijvoorbeeld het gesprek over problemen, het gesprek over gedrag, het gesprek met mensen die zich afzijdig houden, het gesprek met mensen die zich verzetten, het fijne gesprek, het boze gesprek en het gepolariseerde gesprek - en nog tien andere.
Op elke plek kijken we naar wat we er aantreffen en gaan we op zoek naar taal om te duiden wat we daar zien. Niet omdat die taal er nog niet is. Die is er zelfs in overvloed. Op de plekken die we aandoen zijn velen ons al voorgegaan en die hebben allemaal hun woorden achtergelaten. Er is juist zoveel taal voorhanden dat de woorden die we gebruiken elkaar in de weg zitten.
Helderheid in taal
De kunst is op elke plek die woorden aan te wijzen en ze van elkaar te onderscheiden met een ‘hekje’. Om een idee te geven: er komen hekjes te staan tussen probleem en kans, tussen houding en gedrag, tussen belangen en bezwaren, tussen weerstand en boosheid en tussen positief en liefdevol - en nog 42 andere.
Met de heldere taal die dan overblijft kun je de heftigheid opzoeken die nodig is en wegblijven bij de heftigheid die niet nodig is. Zodat je overeind blijft, je weg vindt en verder komt.
In Leuk is anders laat Annemarie Mars zien hoe professionals heftige gesprekken voeren zonder de relatie of het veranderproces te verliezen. Bestel het boek bij Managementboek en ontdek hoe je in complexe veranderprocessen overeind blijft en effectief door ‘ruig terrein’ navigeert.
Over Annemarie Mars
Annemarie Mars is een bevlogen spreker, adviseur en veranderkundig vakidioot. Ze is de auteur van onder andere 'Leuk is anders', ‘De functie van frictie’ en 'Hoe krijg je ze mee?