Poëtische subversie of de blijvende waarde van kunst

Beide teksten in dit boekje beogen de blijvende en kritische waarde van kunst onder woorden te brengen. Daarmee is de belofte (of wens) herhaald zoals verwoord in de titel van de oorspronkelijke Duitse versie van Marcuse’s tekst, Die Permanenz der Kunst (1977), en van de vertaling van een fragment daaruit in anarcho-socialisties tijdschrift De As (1980) onder de titel ‘De blijvende waarde van kunst’. Die blijvende waarde (bestendigheid, autonomie) van kunst, zo weten we, sneeuwt in een oogwenk onder in haar instrumentalisering voor een marxistisch, neoliberaal, managerieel of ander doel. Zo een instrumentalisering voedt zich met de autoriteit en authenticiteit van de kunst, en exploiteert en ondermijnt haar tegelijkertijd.

HERBERT MARCUSE legt in De esthetische dimensie deze dialectiek bloot van kunst en haar instrumentalisering. Ondanks de enigszins gedateerde voorbeelden van kunstvormen biedt de tekst een steekhoudend theoretisch kader voor een kritische distantie jegens onze laatkapitalistische organisatiemaatschappij.

RUUD KAULINGFREKS pakt in Regelen en zeggen deze draad op. Hij fileert de predominantie (of ideologie) van het managerialisme, waarbinnen het zelfbeeld als organisatiemens daadwerkelijke distantie en reflectie uitsluit. Daartegenover plaatst hij de poëtische sensibiliteit – niet als literair genre, maar als een vitale geestesactiviteit die onze diep-psychologische verstrengeling en vergroeiing met de gevestigde orde persistent ontregelt.