Imposter syndrome: het gevoel dat je ieder moment door de mand kunt vallen

Veel mensen die succesvol zijn in hun werk, kennen het: het ongemakkelijke gevoel dat je eigenlijk niet zo goed bent als anderen denken. Dat je succes vooral een kwestie van geluk was, en dat het slechts een kwestie van tijd is voordat iemand dat ontdekt. Dit verschijnsel heeft een naam: het imposter syndrome, ook wel bedriegerssyndroom genoemd.

Het begrip werd in de jaren zeventig geïntroduceerd door de psychologen Pauline Clance en Suzanne Imes, die het aanvankelijk vooral beschreven bij hoogopgeleide vrouwen. Sindsdien is duidelijk geworden dat het syndroom breder voorkomt en dat het verborgen potentieel blokkeert. Op deze pagina vind je boeken en artikelen die je helpen dit patroon te herkennen en er anders mee om te gaan.

Herkenning als eerste stap

Wie het imposter syndrome bij zichzelf herkent, staat al een stap verder. Hoogspanning van Nora Fischer laat zien hoe het syndroom zelfs op het hoogtepunt van een carrière actief kan zijn. Haar openhartige relaas maakt duidelijk dat zelftwijfel en succes elkaar niet uitsluiten – en dat je ermee kunt leren leven.

Imposter syndrome bij vrouwen in leiderschapsposities

Hoewel het bedriegerssyndroom beide geslachten treft, komt het aantoonbaar vaker voor bij vrouwen – zeker in leiderschapsposities of omgevingen waar ze in de minderheid zijn. Meerdere auteurs verdiepen zich in dit specifieke snijvlak van zelfvertrouwen en leiderschap, elk vanuit een eigen invalshoek.

Marinda Hall benadert het bedriegerssyndroom vanuit communicatie en gezag. Wie innerlijk twijfelt, laat dat onbewust zien in hoe hij of zij spreekt en zich presenteert. Dat ondermijnt het natuurlijke gezag dat iemand wél verdient.

Leiderschap en het bedriegerssyndroom

Imposter gevoelens staan authentiek leiderschap in de weg. Toch bieden juist leiderschapsboeken waardevolle handvatten: niet alleen om het syndroom te begrijpen, maar ook om het geleidelijk los te laten en vanuit eigen kracht te opereren.

Niet miepen, maar aanpakken

Erkennen dat je last hebt van het bedriegerssyndroom is één ding – er iets mee doen is een ander. Een aantal boeken biedt niet alleen herkenning, maar ook concrete aanknopingspunten om anders met zelftwijfel om te gaan. Jolanda Holwerda en Leoni Jansen schrijven vanuit de overtuiging dat miepen – klagen zonder te handelen – je niet verder brengt.

Een andere blik: imposter syndrome als groeisignaal

Niet alle onderzoekers beschouwen het bedriegerssyndroom louter als een probleem. Adam Grant beargumenteert dat het gevoel een bedrieger te zijn juist kan wijzen op verborgen potentieel – mits je het weet te herkennen en te kanaliseren in plaats van te verdringen.

Imposter syndrome in de techsector

In sectoren die gedomineerd worden door één groep – zoals de IT-wereld door mannen – komt het bedriegerssyndroom extra sterk naar voren bij degenen die tot de minderheid behoren. Het gebrek aan rolmodellen versterkt het gevoel er niet echt bij te horen. Chantal Schinkels schreef hierover vanuit eigen ervaring.

Meer weten over het imposter syndrome?

Het bedriegerssyndroom is geen zeldzaam falen van het zelfvertrouwen, maar een wijdverbreid psychologisch patroon dat mensen in allerlei vakgebieden en posities treft. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien hoe het syndroom werkt, waarom het zo hardnekkig is – en hoe je er anders mee kunt omgaan. Van persoonlijke ervaringsverhalen tot wetenschappelijke inzichten: er zijn meer invalshoeken dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Het begint met herkenning.