Columns: de kunst van het korte stuk

Een goede column doet iets met je. In een handvol alinea's schetst de schrijver een beeld, trekt een conclusie of plaatst een kanttekening die je daarna niet meer loslaat. Columns zijn geen nieuws, maar ze voeden het gesprek over wat er speelt. Ze zijn persoonlijk van toon, eigenzinnig van karakter en vaak verrassend van invalshoek. Of het nu gaat om economie, maatschappij, rechtszaken of het dagelijks leven: de beste columnisten maken van een ogenschijnlijk klein onderwerp iets wat wezenlijk groter is.

Op deze pagina vind je een overzicht van columnbundels en aanverwante werken die het lezen meer dan waard zijn. Van gevestigde namen tot verrassende nieuwkomers, van politieke scherpslijperij tot literaire beschouwing.

Columns als tijdsdocument: wat 2020 ons leerde

Sommige columns winnen aan kracht als je ze niet los leest, maar als geheel. Dat geldt zeker voor bundels die een bewogen periode vastleggen. Sheila Sitalsing deed dat op indrukwekkende wijze met haar Volkskrant-columns over het jaar 2020.

Wekelijks scherp: de columnist als maatschappijcriticus

De zaterdagse column is voor veel lezers een vast ritueel. Met een kop koffie, de krant open, lezen wat hun favoriete columnist deze week te zeggen heeft. Oek de Jong en columnisten als Youp van 't Hek en Frank Kalshoven hebben hun publiek zo opgebouwd: niet door nieuws te brengen, maar door een consistente, herkenbare stem te laten horen. Columns die je aan het lachen maken, of juist aan het schrikken.

De humor van het alledaagse

Niet elke column moet de wereld redden. Sommige columnisten zijn op hun best als ze het kleine, alledaagse leven observeren en er iets grappigs of ontroerends in zien. Paulien Cornelisse is zo iemand: haar columns zijn herkenbaar, warm en onverwacht scherp.

Columns schrijven: hoe doe je dat?

Columns lijken makkelijk, maar zijn dat niet. Een prikkelende opening, een heldere redenering en een onverwachte wending aan het einde: het vergt vakmanschap. Voor wie zelf wil leren schrijven, zijn er gelukkig goede gidsen beschikbaar.

Columns over werk en economie

Een bijzondere stroming binnen het columnlandschap zijn de columns over werk, economie en organisaties. Ze verbinden de abstracte wereld van cijfers en trends met het concrete leven van alledag. Ben Tiggelaar is een van de meest gelezen columnisten op dit terrein.

Columns vanuit juridisch perspectief

Columns hoeven geen brede maatschappelijke thema's te behandelen. Sommige columnisten richten zich op een specifiek vakgebied en maken dat toegankelijk voor een groter publiek. De juridische column heeft daarin een eigen traditie opgebouwd.

Internationale stemmen: columns over grenzen heen

Het columngenre kent ook buiten Nederland sterke tradities. De Braziliaanse schrijfster Clarice Lispector schreef haar De ontdekking van de wereld als wekelijkse bijdrage aan een krant: persoonlijk, filosofisch en onvergelijkbaar van toon. Haar werk laat zien dat de column als vorm universeel is, maar tegelijk diep geworteld in een specifieke stem en cultuur.

De nieuwe generatie columnisten

Het columnlandschap staat niet stil. Naast gevestigde namen zijn er steeds meer schrijvers die hun stem vinden in de column: scherp, persoonlijk en actueel. 112x Derk van Derk Sauer laat zien hoe een columnist over decennia een eigen archief opbouwt dat meer is dan de som der delen.

Columns en essays: verwante genres

De grens tussen de column en het essay is niet altijd scherp. Beide genres zijn persoonlijk van toon en reflectief van aard. Toch zijn er verschillen: het essay is doorgaans langer, diepgravender en minder gebonden aan de actualiteit. Oek de Jong beweegt zich soepel in beide werelden.

Conclusie: de column als spiegel van de tijd

Columns zijn vluchtig van aard, maar de beste overleven de week waarvoor ze geschreven werden. Ze worden gebundeld, herlezen en besproken, omdat ze iets wezenlijks zeggen over de tijd waarin ze zijn geschreven. Of het nu gaat om het gebulder van Youp van 't Hek, de nuchtere analyse van Frank Kalshoven of de persoonlijke bespiegelingen van Paulien Cornelisse: de column op zijn best is een kleine kunstvorm met grote impact.

Wil je meer lezen, zelf leren schrijven of gewoon genieten van het beste dat het genre te bieden heeft? Blader door de titels op deze pagina en laat je verrassen.