In mijn werk praten we vaak over de toekomst. Hoe kun je plannen maken voor die toekomst, met alle onzekerheden van dien? Bovendien kun je terugkijken vanuit de toekomst of juist een beeld opbouwen vanuit het heden. Er is nu een boek dat daarbij een set handvatten aanreikt.
Thomas D’Hooghe heeft in zijn boek Stilstaan bij de Toekomst geprobeerd om de toekomst handen en voeten te geven. Wat zijn precies de voor- en nadelen van backcasten of juist vanuit de huidige tijd redeneren? Wat heb je aan modellen, en waarom ervaart de buitenwereld jouw toekomstbeeld toch vaak anders?
toekomstbewustzijn
Het knappe van dit boek is dat het niet één manier voorschrijft om een toekomstvisie te maken, maar juist helpt te reflecteren op wat je eigenlijk aan het doen bent. Je hebt misschien al een visie, maar wat moet er gebeuren om daar dichter bij te komen? Of is het vooral iets wat goed zou uitkomen, maar weinig gegrond is in de realiteit?
Allereerst beschrijft de auteur hoe we de toekomst vaak negeren, doordat we overmoedig zijn of omdat het ons even niet uitkomt. Vervolgens kijkt hij naar hoe we bewust en onbewust de toekomst afbakenen, bijvoorbeeld door taal en cultuur. Ook is ons toekomstbewustzijn in de loop der tijd veranderd: van een kringloop met voortekenen, via een lotsbestemming, naar het project dat onze toekomst tegenwoordig vaak is.
Lens
Het derde deel gaat over hoe we de toekomst zien. Van de Expo in Brussel tot visies, films en modellen: al deze instrumenten vormen een lens waarmee we naar de toekomst kijken. Wat we verwachten van die toekomst halen we vaak uit trends. Maar die trekken meestal alleen door wat we nu al zien. De ‘unknown unknowns’ en zwarte zwanen zien we op die manier nooit.
Ook veel mogelijkheden zien we over het hoofd. D’Hooghe noemt bijvoorbeeld de Oosterweelverbinding in Antwerpen. Het was wel degelijk mogelijk om de Antwerpse ring anders aan te pakken dan alleen door de snelweg te verbreden, maar dan moest je daar wel voor openstaan.
Vertellen van verhalen
Als we vervolgens een plan hebben, kan de omgeving dit heel anders ervaren. Mensen moeten bijvoorbeeld iets opgeven. Een toekomst kan nog zo mooi zijn, voor anderen doet die pijn. Dit begrijpen is heel belangrijk. Daarom de laatste vaardigheid waarover D’Hooghe in dit boek schrijft: het vertellen van verhalen over de toekomst.
D’Hooghe ziet dit boek als deel één van drie: dit eerste deel biedt inzicht, vervolgens geeft hij een handelingsperspectief en als laatste wil hij lezers helpen om dit ‘futurizen’ ook voor anderen te faciliteren. Als facilitator in een Future Center kan ik niet wachten tot ik dat laatste deel in handen heb.
Stilstaan bij de Toekomst slaagt erin om zo’n abstract begrip als de toekomst handen en voeten te geven. Het is dan ook een aanrader voor iedereen die werkt met scenario’s, modellen of visies. Eindelijk begrijp je beter wat je eigenlijk aan het doen bent.
Over Rick Lindeman
Rick Lindeman is Master Facilitator en Veranderaar. Daarnaast is hij Auteur van het Natuurcanvas.
Hij is de oprichter van het Faciliteer Atelier. Dit verzorgt strategische workshops voor klanten zo breed als de Indonesische overheid en de Nederlandse Gamedeveloper community.