Omwonendenregelingen en omgevingsfondsen bij wind- en zonneparken

De energietransitie brengt grote uitdagingen met zich mee. Om de klimaatdoelstellingen te behalen, is het nodig om in Nederland een groot aantal wind- en zonneparken te realiseren. De totstandkoming van dergelijke projecten heeft ingrijpende consequenties voor de leefomgeving van mensen. Om het draagvlak onder burgers voor deze projecten te versterken, stuurt de overheid aan op financiële participatie.

Deze publicatie gaat over financiële participatie bij wind- en zonneparken in relatie tot het omgevingsrecht. Twee vormen van financiële participatie staan centraal, namelijk omwonendenregelingen en omgevingsfondsen. Daarbij krijgen omwonenden de mogelijkheid om mee te profiteren van de opbrengsten uit het project, zonder zelf te hoeven investeren. Omwonendenregelingen en omgevingsfondsen zijn in opkomst. Decentrale overheden proberen te sturen op de totstandkoming van deze figuren, hoewel er nauwelijks regels over zijn.

De ontwikkelingen in de praktijk roepen juridische vragen op. Wat is het juridisch kader bij omwonendenregelingen en omgevingsfondsen? Wat zijn de grenzen aan de overheidssturing op deze figuren? Hoe verhouden omwonendenregelingen en omgevingsfondsen zich tot instrumenten uit de Omgevingswet? Op welke wijze worden soortgelijke figuren in het buitenland, in het bijzonder in Denemarken, gereguleerd en welke lessen kunnen daaruit worden getrokken voor het Nederlandse juridisch kader? De overheidssturing op omwonendenregelingen en omgevingsfondsen wordt juridisch geduid, gesystematiseerd in het recht en beoordeeld op basis van een normatief kader. Vanuit het normatief kader en een rechtsvergelijkend perspectief worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot de juridische inbedding van deze vormen van financiële participatie.